Τα Fandangos

Τα fandangos αποτελούν έναν από τους πιο αντιπροσωπευτικούς και πολυσύνθετους μουσικοχορευτικούς τύπους του flamenco, με ρίζες που φτάνουν στον 18ο αιώνα. Παρόλο που οι ρίζες τους είναι κοινές, κάθε περιοχή της Ανδαλουσίας έχει διαμορφώσει τον δικό της ξεχωριστό χαρακτήρα μέσα από τα τοπικά fandangos, τα οποία αντανακλούν τις πολιτισμικές, μουσικές και ιστορικές ιδιαιτερότητες του τόπου. Παράλληλα, ο όρος fandango grande δηλώνει μια πιο αυστηρή, βαθιά και σοβαρή μορφή του είδους, συνδεδεμένη περισσότερο με το καθαυτό ύφος του cante jondo.

Προέλευση και γενικά χαρακτηριστικά

Το fandango αρχικά υπήρξε ένα είδος λαϊκού, εύθυμου τραγουδιού και χορού, με στοιχεία από την αραβική μουσική παράδοση και το ισπανικό folklor. Με την πάροδο του χρόνου, ενσωματώθηκε στο flamenco και διαφοροποιήθηκε σε πολλές τοπικές μορφές. 

Κυρίως, fandangos είναι τα τραγούδια που τραγουδούν στις romerias, στα λαϊκά θρησκευτικά προσκυνήματα, όπου φορούν παραδοσιακά ρούχα και καταφθάνουν στις εκκλησίες με άλογα και κάρα, προς τιμήν του παρελθόντος και της παράδοσης.

Almonte - Letra του Paco de Lucia

De la marisma, con la candela, viene el romero

Cantan por Huelva y a La Pastora

Los almonteños cantando van

Por el camino del Quema

Van pa La Ermita y olé con olé le re le leee

Τοπικά fandangos της Ανδαλουσίας

1. Fandangos de Huelva: Ίσως οι πιο δημοφιλείς παραλλαγές, έχουν γρήγορο ρυθμό και χορεύονται εύκολα. Κάθε χωριό της επαρχίας Huelva, όπως η Alosno, έχει τη δική του εκδοχή, με χαρακτηριστικές μελωδίες και χρώματα.

2. Fandangos de Lucena και Córdoba: Αυτά τα fandangos έχουν πιο σοβαρό τόνο, πολλές φορές εκφράζοντας βαθύ πόνο ή νοσταλγία.

3. Fandangos de Málaga (Verdiales και Rondeñas): Το Verdiales είναι εορταστικό και παιγμένο με συνοδεία ορχήστρας, ενώ η  Rondeña είναι πιο λυρική, με ιδιαίτερες κιθαριστικές φράσεις.

4. Fandangos de Granada και Almería: Παρουσιάζουν μουσική μελαγχολία και πιο εσωστρεφή χαρακτήρα.

Fandango de Alosno - Paco Toronjo

Aunque lo veas dando tumbos, no le llames mamarracho.

Aunque lo veas dando tumbos, ni se le diga borracho. 

Que nadie sabe su mundo, 

ni la cruz que va llevando.

(Paco Toronjo)

Qué es lo que me pasa a mí?

Un loco me preguntó 

Qué es lo que me pasa a mí?

El loco a mí me escuchó 

y entonces le oí decir:

Tu estás más loco que yo

(Pepe Toronjo)

Cristal. Mis lagrimas voy echando en un vaso de cristal.

Ahora las echo en el suelo

porque de tanto llorar,

el vaso lo tengo lleno

Το Fandango Grande

Το Fandango Grande είναι μια σοβαρή, ερμηνευτικά απαιτητική μορφή του είδους, που εντάσσεται στο cante jondo. Εδώ, η μουσική αποκτά πνευματική διάσταση και η φωνητική ερμηνεία γίνεται σχεδόν λυρική. Ο Antonio Chacón θεωρείται από τους κορυφαίους εκπροσώπους του είδους, μετατρέποντας το fandango από λαϊκή μορφή σε καλλιτεχνικό πυρήνα του flamenco.

Βιβλιογραφία

• Álvarez Caballero, Ángel. El Cante Flamenco. Madrid: Alianza Editorial, 1998.
• Machin-Autenrieth, Matthew. Performing Palimpsest Bodies: Postmemory and Flamenco in Contemporary Spain. London: Routledge, 2021.
• Ríos Ruiz, Manuel. Diccionario Enciclopédico Ilustrado del Flamenco. Madrid: Cinterco, 1990.
• Steingress, Gerhard. Sociología del Flamenco: Un análisis socio-cultural del cante y del mundo flamenco. Sevilla: Signatura Ediciones, 2000.
• Instituto Andaluz del Flamenco. Junta de Andalucía. https://www.juntadeandalucia.es/cultura/flamenco
• Flamenco World. https://www.flamenco-world.com
• Revista Alma 100. Flamenco y Más. https://www.flamencoymas.com