Soleá: Όταν η Μοναξιά Γίνεται Τέχνη

Υπάρχουν ήχοι που δεν τραγουδιούνται, μα ανασαίνονται. Κινήσεις που δεν χορεύονται, αλλά εξομολογούνται. Η Soleá είναι ένας κόσμος εσωτερικός, σκοτεινός και ιερός, όπου η μοναξιά αποκτά φωνή, σώμα και μνήμη.

Γεννημένη μέσα από τη σιωπή και τον πόνο, η Soleá ψιθυρίζει βαθιά αλήθεια. Είναι η στιγμή που ο καλλιτέχνης  απογυμνώνεται  και ο θεατής συγκλονίζεται.
Σε αυτό το κείμενο, ταξιδεύουμε στις ρίζες, την ιστορία και την έκφραση της Soleá, αυτού του βαθιά ανθρώπινου τρόπου να κάνεις τη μοναξιά τέχνη.

Ρίζες και Εξέλιξη

Η Soleá (ή Soleares) είναι ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς και αρχέγονους ύμνους του φλαμένκο, που αντιπροσωπεύει τον βαθύ συναισθηματικό πυρήνα της ανδαλουσιανής μουσικής παράδοσης. Το όνομά της προέρχεται από τη λέξη soledad (μοναξιά), κάτι που αντικατοπτρίζεται στο ύφος και τη θεματολογία της: εσωστρέφεια, πόνος, πάθος και υπαρξιακή αναζήτηση.

Γεννήθηκε στον 19ο αιώνα, κυρίως στην περιοχή της Σεβίλλης και ειδικά στις γειτονιές Triana, Utrera, Alcalá αλλά και στην περιοχή του Cádiz, όπως το Jerez de la Frontera, στις γειτονιές των Ρομά, με εμφανείς επιρροές από αραβικά και βυζαντινά μουσικά στοιχεία. 

Ρυθμός και Ύφος

Η Soleá ακολουθεί έναν 12σημο ρυθμό (compás) με συγκεκριμένο τονισμό και έχει αργό, βαρύ τέμπο.  Είναι έντονα αυτοσχεδιαστική, με τη φωνή, την κιθάρα και το σώμα του χορευτή να εμπλέκονται σε έναν τελετουργικό διάλογο. Το τραγούδι της Soleá δεν τραγουδιέται: εξομολογείται.

Παραλλαγές

Καθώς η Soleá εξαπλώθηκε στις διάφορες πόλεις της Ανδαλουσίας, πήρε διαφορετικές μορφές, διατηρώντας όμως πάντοτε τον βαθιά συγκινησιακό πυρήνα της, μέσω των τραγουδιστών που υπηρέτησαν το κάθε ύφος:

- Soleá Apolá:

Pepe de la Matrona

Antonio Mairena
 
- Soleá de Alcalá:

Joaquín el de la Paula 

Antonio Mairena 

- Soleá de Cádiz y los Puertos:

Enrique el Mellizo

Paquirri el Guante

Aurelio Selles

- Soleá de Utrera:

Mercedes la Serneta 

- Soleá de Triana

Antonio Mairena

Marife de Triana

Chiquetete

- Soleá de Jerez:

Manuel Torre

Juaniquín
 
- Soleá del Zurraque

Estilo de los Alfareros de Triana 

Η Soleá στον Χορό (Baile)

Η Soleá στον χορό είναι αποκάλυψη και ιεροτελεστία. Είναι το σημείο όπου ο χορευτής δεν «εκτελεί» αλλά «αποκαλύπτει». Ο χορός της Soleá εντυπωσιάζει με τη σιωπή, το βάρος, την παύση και την τιμιότητα της κίνησης.

Ο ρυθμός της επιτρέπει στα συναισθήματα να αναπνεύσουν.

Η Soleá είναι το προσωπικό προσκύνημα του χορευτή: ένα ταξίδι από το σκοτάδι στο φως, από τη σιωπή στη λύτρωση.

- Letra de Enrique El Mellizo :

A pasar fatigas dobles,

y a pasar fatigas dobles,

pero va a llegar la horita

de que mi gusto se logre

- Letra de Joaquin el de Paula

Te soplaba yo a ti la silla

donde te ibas tú a sentar,

mira si mi pena es grande

que no sé tu voluntad.

- Letra de Antonio Mairena

La tierra con ser la tierra

se comerá mi dolor,

al pie de aquel almendro estuve

y no le corté la flor.

1. Βιβλιογραφία

2. Pohren, Donn E. The Art of Flamenco. Society of Spanish Studies, 1962.

3. Manuel Ríos Ruiz. Diccionario Enciclopédico Ilustrado del Flamenco. Cinterco, 1990.

4. Álvarez Caballero, Ángel. El Cante Flamenco. Alianza Editoria 1998

5. Machin-Autenrieth, Matthew. Flamenco, Regionalism and Musical Heritage in Southern Spain. Routledge, 2017.

6. Ortiz Nuevo, José Luis. Las Mil y Una Historias de Pericón de Cádiz. Diputación de Cádiz, 1982.

7. Romerito, Juan de Dios. La Soleá: estudio histórico, estilístico y comparativo.